Survival of the fittest in de slangenkuil van de moderne software-industrie en hoe de aap leert om rechtop te lopen.

Door Jacques de Wit

Het op grote schaal produceren van software is een relatief jong ambacht. In 1964 introduceerde de International Business Machines Corporation (IBM) zijn baanbrekende System/360, de eerste mainframecomputer die onderling uitwisselbare software en randapparatuur gebruikte. Deze technologische oerknal leverde in eerste instantie een hermetisch afgesloten habitat op voor de homo mechanicus. IBM was in één klap marktleider. De software was gekoppeld aan IBM-hardware en niemand kon om hun schaarse en dus peperdure techneuten heen.

Organisch ontwikkelen 

De opkomst van het internet eind jaren tachtig heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van OSS. Mensen over de hele wereld kunnen bij gaan dragen aan softwareprojecten die min of meer spontaan en organisch tot stand komen. Een idee of oplossing wordt geopperd, veelal door slechts een enkel individu, en een groep gelijkgestemden ontfermt zich over de kiem. Meestal is die kiem niet meer dan een paar honderd regels dit-zou-het-moeten-doen-code. Door het open karakter kan men echter snel voortbouwen op elkaars werk en ontstaat een stam waar al snel verschillende takken aan groeien. Bijkomend voordeel is dat dit uiterst wendbare organisme altijd de goede kant op groeit. Het reageert namelijk puur op feedback en de vraag naar oplossingen en niet op verborgen agenda’s, budgetten en marktmodellen van fabrikanten.

Natuurlijke selectie

Software, of het nu websites of programma’s zijn, is nooit af. Wijzigingen moeten snel aangebracht kunnen worden. De ontwikkelaars van OSS zijn niet afhankelijk van een bepaald platform, de marketing van een producent of zijn potdichte kluis met de digitale kroonjuwelen, de broncode. De programmaregels van OSS zijn immers volledig gratis te downloaden, gedocumenteerd en leesbaar. Bij de ontwikkeling van OSS worden producten vaak al in een vroeg stadium en in veel opvolgende verbeterde versies uitgebracht. Hierdoor kan de software door een groot publiek in een vroeg stadium worden getest, waardoor fouten (bugs) of ontbrekende functies snel worden gevonden en verholpen. Dit proces van ‘natuurlijke selectie’ door deze vrijwillige gebruikersgemeenschap zorgt voor een optimale kwaliteit. En bovenal: het kost geen cent. De ontwikkelaars verdienen hun geld met het op maat maken van de software voor de klant, installatie en serviceverlening.

Waarom gebruikt dan niet elk bedrijf OSS? Onbekend maakt onbemind is een toepasselijk gezegde, maar ook het ontkennen van de aap in ons speelt een rol. Nog steeds kiezen veel beslissers voor de schijnveiligheid van de gesloten toepassingen van de gevestigde grote namen. De onoverzichtelijke kostbare licentiestructuren worden op de koop toegenomen evenals de totale overlevering aan de fabrikant. Paradoxaal genoeg wordt dit afhankelijkheidsargument vaak door de inkopers in het nadeel van OSS uitgelegd. Men ziet volledig het open karakter van dit soort software over het hoofd. OSS maakt het juist mogelijk om uit tienduizenden leveranciers de beste en de voordeligste te kiezen voor zowel nieuwe als bestaande programmatuur.

Goedkoop is niet altijd duurkoop

De echte reden voor de stagnatie in de vernieuwing en de trage overschakeling op OSS is verrassend genoeg meer psychologisch dan praktisch van aard. Onze ingesleten calvinistische manier van denken dicteert dat goed renderende kapitaalgoederen altijd schaars en kostbaar in aanschaf moeten zijn. Een volstrekt tegennatuurlijk denken dat nog stamt uit de tijd van de stoommachine en de System/360 van IBM! De natuur regelt de zaken echter op haar eigen efficiënte manier. Zij spreidt haar risico’s door voor zoveel mogelijk nakomelingen te zorgen, een aanpassingsmechanisme in te bouwen, in groepen te opereren en een basale, maar universele manier van communicatie af te spreken.

Dat brengt ons terug op de vraag waarom de aap uiteindelijk rechtop is gaan lopen. Ze kregen hun handen vrij zodat ze meer voedsel mee konden sjouwen en tegelijk hadden ze meer zicht op aanvallende roofdieren. Op een vergelijkbaar moment zijn het bedrijfsleven en de leveranciers van OSS eindelijk aanbeland!

 

Deze column verscheen eerder in het Haaglanden Zakenjournaal, een onafhankelijke ondernemerskrant in de regio Haaglanden.

---